Van braadpandiner tot bebogeen – bestaat dit eigenlijk nog?

February 6, 2020

Vandaag: levertraan & hoogtezon

Mocht je nu vol herkenning ‘o ja roepen’... dan ben je dus van ‘een zekere leeftijd’. Net als wij.

 

De hoogtezon herinneren wij ons van toen we klein waren – een soort enorme lamp met ultraviolet licht. We woonden nog in Monnickendam en stonden daar braaf in rijen opgesteld te wachten tot we voor dat wonderlijke apparaat werden geplant. Voorzien van rare donkere brilletjes, gehuld in ons ondergoed. Bijna iedereen die het zich herinnert, roept: ‘o, die lucht!’ Dat was – wat we toen niet wisten – de geur van ozon. De hoogtezon was bedoeld om de weerstand te verhogen, en zou goed zijn geweest tegen bloedarmoede, rachitis en een gebrek aan vitamine D. Ultraviolette straling wordt vandaag de dag juist afgeraden: het veroudert de huid en vergroot de kans op huidkanker. En bedankt.

 

Op de site van het Openluchtmuseum staat dat de hoogtezoninstallaties door de zogeheten Kruisgebouwen werden gebruikt in de jaren vijftig, maar onze herinneringen dateren toch echt uit de jaren zeventig. Zo oud zijn we nou ook weer niet! Wie de kennismaking wil hernieuwen, kan terecht in het Openluchtmuseum.

 

 

De hoogtezon is in onze herinnering onlosmakelijk verbonden met een van de onsmakelijkste dingen uit die tijd: levertraan. Dat werd je op een lepel aangereikt en diende in een hap doorgeslikt te worden. Het was vreselijk vies – en dan werd ons ook nog voorgehouden dat levertraan afkomstig was uit de lever van walvissen. Nou was dat een mythe, maar levertraan was en is wel degelijk afkomstig uit vissenlever, om precies te zijn van kabeljauw en vooral schelvis. Ook levertraan was bedoeld om vitamine-D-tekorten tegen te gaan. En ook hier lezen we van alles over de jaren vijftig, maar we herhalen: wij kennen het uit de vroege jaren zeventig.

 

Overigens: ze bestaan allebei nog. Levertraan gaat tegenwoordig trendy door het leven als visolie, meestal in capsules verkocht. We gaan er maar even vanuit dat die niet naar lever of traan of vis smaken. En ook de hoogtezon bestaat nog, als kleine lampen voor thuisgebruik voor wie bruiner wil worden. Gezien de eerdere waarschuwing voor ultraviolet licht laten we die kelk maar even aan ons voorbijgaan. En nu vooral niet denken aan kelken vol levertraan... [MT]

 

Foto kindertjes: Ben van Meerendonk / AHF, collectie IISG, Amsterdam /foto levertraan Jan Willemsen | beide via Flickr

Please reload

Recent Posts
Search By Tags
Follow Us
  • Twitter Classic
  • Facebook Classic
  • Pinterest App Icon
  • Twitter Clean
Please reload

Please reload